Gevluchte transgender moet flink betalen voor geslachtswijziging in officiële stukken

Transgenders uit het buitenland hebben grote moeite om hun geslacht veranderd te krijgen in officiële documenten. Zij moeten daarvoor een kostbare gang naar de rechter maken, terwijl in Nederland geboren transgenders het simpel kunnen regelen bij het gemeenteloket.

‘Geachte heer Shaht’, staat boven elke officiële brief die Rohan Shaht (49) krijgt. Terwijl Rohan borsten heeft, zich kleedt als een vrouw en zich bovenal vrouw vóélt, is ze voor de overheid nog altijd een man. Eind 2015 ontvluchtte ze Syrië, vanwege haar transseksualiteit. In Nederland kon ze eindelijk zichzelf zijn, dacht ze. Niet langer man, maar een vrouw.

Toch blijkt dat moeilijker dan gedacht. Op medisch vlak krijgt Rohan, na lang wachten, de hulp die ze nodig heeft. Zo slikt ze hormonen, waardoor ze borsten en een zachtere huid heeft gekregen. Komend jaar volgt een gezichtsoperatie en daarna, als slotstuk, krijgt Rohan een vagina. Maar daarmee is ze op papier nog geen vrouw.

Wie in Nederland zijn of haar geslacht wil veranderen in officiële documenten, kan dat regelen bij de gemeente waar hij of zij is geboren. Dat moet met een deskundigenverklaring van een arts, waarin staat dat je transgender bent. Op een nieuw rijbewijs, paspoort, maar ook in de post van het elektriciteitsbedrijf wordt ‘heer’ dan veranderd in ‘mevrouw, of andersom.

Maar voor buitenlanders – met name vluchtelingen – is dat een stuk lastiger. Mensen met een verblijfsvergunning mogen hun geslacht in officiële stukken laten veranderen als zij langer dan één jaar in Nederland wonen. Daarvoor moeten ze eerst een officiële geboorteakte hebben, uit het land van herkomst. Dat is een groot probleem: asielzoekers nemen zo’n geboorteakte vaak niet mee op hun vlucht.

Dat was wel het laatste waaraan ik dacht toen ik uit Syrië wegging, zegt Rohan. Nu moet ze naar de rechter. Want die moet de geboortegegevens van Rohan vaststellen, waarna ze haar geslacht mag veranderen. Dat is een tijdrovende en kostbare procedure. De wachttijd bij de rechtbank is minimaal een paar maanden. Aan griffiekosten is Rohan zo’n 300 euro kwijt. Ook moet ze haar advocaat betalen: dat kost nog eens 200 euro.

Voor sommige mensen is 500 euro niet veel, maar voor mij is het een ontzettend hoog bedrag, zegt Rohan, die tranen in haar ogen krijgt als ze erover vertelt. En ik snap eigenlijk ook niet waarom dit nodig is. De IND heeft mijn gegevens gecontroleerd, ik heb een verblijfsvergunning. Dan wéét de overheid toch waar en wanneer ik ben geboren?

Asieladvocaat Erik Hagenaars herkent de frustratie van Rohan. Hij staat meerdere transgenders bij die in hetzelfde schuitje zitten.

De regels voor buitenlanders zijn strikter dan voor in Nederland geboren transgenders, zegt Hagenaars. Dat steekt. Deze mensen kampen met allerlei trauma’s en moeten vechten voor een plekje in de Nederlandse samenleving. Volgens Hagenaars zijn de geboortegegevens al tijdens de asielprocedure geregistreerd. Daarom is een gang naar de rechter onnodig, vindt hij.

Verschillende organisaties hebben het kabinet gevraagd om de regels voor buitenlandse transgenders te versoepelen. Volgens COC Nederland en Transgender Netwerk Nederland zorgt een verkeerde geslachtsaanduiding op officiële stukken voor een hoop ellende. Zo is er een grotere kans op depressie, angsten en zelfmoordgedachten als het geslacht niet wordt erkend, blijkt uit onderzoek.

Deze mensen proberen een nieuw leven op te bouwen, maar dat wordt op deze manier een stuk moeilijker, zegt Emir Belatoui van stichting Secret Garden, die opkomt voor LHBTI’ers met een etnisch-culturele achtergrond. Het is een kleine moeite om de procedure eenvoudiger te maken, maar toch gebeurt het niet. Belatoui stapte naar de commissie Justitie en Veiligheid van de Tweede Kamer, maar hij kreeg daar geen afspraak om het probleem toe te lichten.

Rohan voelt zich soms machteloos. Op haar NS-kaart staat een oude foto en haar oude, mannelijke voornaam. Als de conducteur mijn kaart controleert, geloven ze niet altijd dat ik het ben. Ik spreek nog geen vloeiend Nederlands, dus ik kan niet goed uitleggen wat er aan de hand is. Dan moet ik huilen. Ik ben uit Syrië gevlucht omdat ik transgender ben, maar zelfs in Nederland kan ik niet helemaal mezelf zijn.

Bron. Stichting Secret Garden

Voor meer informatie stuur dan een e-mail naar: info@stichtringsecretgarden.nl